Heupklachten

Geschreven door Daan Lansdorp, fysiotherapeut en eigenaar van FysioGrow.

Heb jij last van je heup bij het opstaan uit de stoel, het traplopen, het draaien in bed of na een lange wandeling? Beperkt het je in werk, sport of de dingen die je het liefste doet? Stel je voor dat je weer kunt bewegen zonder steeds te denken aan je heup.

Ik wil graag vertellen waar heuppijn vandaan kan komen en wat je er aan kunt doen. Lees verder om meer te weten te komen!

Symptomen van heuppijn

Heupklachten kunnen zich op verschillende manieren laten zien. Hierover lees je straks meer. Naast de pijn zelf kun je last hebben van deze symptomen:

• Pijn in de lies, de buitenkant van de heup of de bil
• Stijfheid ’s ochtends of na lang stilzitten, die afneemt bij beweging
• Beperking bij het buigen, draaien of spreiden van het been (sokken aantrekken, in en uit de auto stappen)
• Pijn bij het traplopen of opstaan uit een lage stoel
• Een knappend, klikkend gevoel in de heup (‘snapping hip’)
• Uitstralende pijn naar de bovenbeen of richting de knie
• Pijn bij liggen op de aangedane zijde, vooral ’s nachts
• Krachtsverlies of het gevoel dat de heup ‘doorzakt’ tijdens lopen

Oorzaken van heuppijn

Heuppijn kan verschillende oorzaken hebben. Denk hierbij aan een acute verkeerde beweging, langdurige overbelasting bij sport of werk, een val op de heup, een verkeerde belasting tijdens lopen, of artrose van het heupgewricht. Deze oorzaken geven allemaal een pijnsignaal door aan het centraal zenuwstelsel.

Als het zenuwstelsel een probleem of schade aan het lichaam denkt te zien, zal het proberen het probleem niet groter te laten worden. Dit doet het door het geven van een pijnsignaal. Dit pijnsignaal heeft dus eigenlijk een hele goede reden!

In plaats van het signaal ‘plat te spuiten’ met een pijnstiller, kunnen we ook opzoek gaan naar de oorzaak van het probleem. Als je dit namelijk aanpakt heb je een goede kans dat de pijn permanent verdwijnt. Zonder dat je afhankelijk hoeft te worden van pijnmedicatie.

De meest voorkomende oorzaken waar heuppijn vandaan kan komen:

• Heupartrose (coxartrose). Achteruitgang van het kraakbeen in het heupgewricht, met pijn diep in de lies en stijfheid die juist bij beweging vermindert.
• Bursitis trochanterica. Een ontsteking van het slijmbeursje aan de buitenkant van de heup, met scherpe pijn bij druk en bij liggen op de zij.
• Liespijn bij sporters. Aanhoudende pijn in de lies, vaak bij voetballers en hardlopers, door overbelasting van de adductoren of de heupbuigers.
• Iliopsoas-tendinopathie. Een irritatie van de grote heupbuiger, met pijn voor in de lies bij het optillen van het been.
• Glutealtendinopathie. Een irritatie van de bilspierpezen aan de buitenkant van de heup, vaak met pijn bij liggen op de zij of bij hardlopen.
• Femoroacetabulair impingement (FAI). Een afwijkende vorm van de heupkop of -kom waardoor het gewricht klemt bij bepaalde bewegingen, vaak met pijn bij diep buigen of draaien.
• Labrumletsel. Een scheurtje in de kraakbenige rand van de heupkom, met pijn bij draaibewegingen en soms een blokkade-gevoel.
• Compensatie vanuit lage rug, bekken of knie. Een veranderd looppatroon door rugklachten of knieproblemen kan de heup overbelasten.

Er zijn nog meer mogelijke oorzaken, hier komen we achter tijdens het onderzoek. Bij meer algemene pijnklachten die je elders in het lichaam ervaart, lees je daar meer over.

Soms blijft de pijn bestaan, ook al lijkt de acute oorzaak door het lichaam genezen. Hier kunnen verschillende redenen voor bestaan. Zo kan het lichaam compensatie-strategieën hebben ontwikkeld, zodat je toch kunt blijven bewegen. Op de langere termijn kan dat compenseren juist voor overbelasting zorgen in andere delen van het lichaam, vaak in de lage rug, de knie of de andere heup. Na een heupepisode kunnen er ook spieren blijven aanspannen, ter bescherming. Dit beschermend aanspannen kan zelf voor stijfheid en pijn zorgen, ook als de oorspronkelijke oorzaak allang weg is.

Ook stress en spanning kunnen indirect een rol spelen. Een hoog spanningsniveau geeft vaak een verhoogde tonus van de bekken- en heupspieren, wat de overbelasting van de pezen rond de heup kan versterken. Bij het onderzoek kijken we daarom breed, niet alleen naar het gewricht zelf.

Behandeling van heuppijn

Nadat we erachter zijn gekomen wat de oorzaken van jouw klachten zijn, stellen we een behandelplan op. Eerst proberen we al het spierweefsel, bindweefsel en de gewrichten los van elkaar weer goed te laten functioneren.

Soms zit er nog een te hoge spanning in de heupbuigers, bilspieren of het bindweefsel rondom de heup, en moet dit eerst worden behandeld. Dit doen we op de behandelbank. Nadat het weefsel behandeld is, kan er direct meer kracht worden geleverd en neemt de beweeglijkheid van de heup toe.

Daarna leren we het lichaam weer om alle weefsels goed te laten samenwerken. Op de juiste momenten moeten alle onderdelen hun werk doen zoals het hoort. Bijvoorbeeld: bij elke stap die je zet, moet je bilspier op het juiste moment aanspannen om je bekken stabiel te houden. Als die bilspier slecht aanstuurt, zakt je bekken bij elke stap iets door en moet de heup zelf de stabiliteit leveren. Dat is per stap onschuldig, maar over tienduizenden stappen per dag wordt het een continue overbelasting van de heupgewricht en de buitenste heuppezen. De pijn voel je in of rond de heup, terwijl de oorzaak in de aansturing van de bilspier zit.

Doordat we tijdens het oefenprogramma het lichaam weer leren om kracht eerlijk te verdelen door de hele keten, pakken we de oorzaak van de klachten aan!

Het aantal behandelingen is afhankelijk van de klacht. Bij een bursitis of een irritatie van de heuppezen kan er vaak vrij snel resultaat worden behaald. Bij heupartrose is genezing van het kraakbeen niet mogelijk, maar wel kunnen we de klachten goed behandelbaar maken door de spieren rond de heup sterker te maken en het looppatroon te verbeteren. Bij FAI of een labrumletsel duurt het herstel langer en hangt het verloop af van de ernst.

Wil jij van je pijn af? Een goed onderzoek laten doen waar je klachten vandaan komen? Weer beter, langer en soepeler kunnen bewegen? Maak dan nu een afspraak en kom eens langs bij FysioGrow in Rijswijk of Den Haag! Als je eerst nog meer informatie wilt, klik dan op het Whatsapp icoontje. Dan beantwoord ik ze graag voor je.

Veelgestelde vragen over heuppijn

Wanneer moet ik met heuppijn naar de fysiotherapeut?

Bij heuppijn die langer dan twee weken aanhoudt, bij telkens terugkerende klachten, bij pijn die je nachtrust verstoort, of bij bewegingsbeperking die je dagelijkse activiteiten hindert. Ook bij pijn die uitstraalt naar de lies of het bovenbeen is een afspraak verstandig. Bij plotseling fors krachtsverlies, een zichtbare misvorming na een val, of pijn met koorts ga je direct naar de huisarts.

Helpt fysiotherapie bij heupartrose?

Ja. Fysiotherapie is bij heupartrose de eerste behandelstap volgens de KNGF-richtlijn artrose. Hoewel het kraakbeen zelf niet herstelt, kunnen de klachten flink afnemen door de spieren rond de heup te versterken, het looppatroon te optimaliseren en geleidelijk meer belasting op te bouwen. Veel mensen kunnen daardoor langer en met minder klachten doorgaan voordat een operatie nodig wordt.

Hoe lang duurt het herstel van heupklachten?

Dat verschilt sterk per oorzaak. Een bursitis of een tendinopathie reageert vaak binnen vier tot acht weken duidelijk op behandeling. Bij heupartrose werken we toe naar een blijvend goed beheer van de klachten in plaats van volledige genezing. Bij een labrumletsel of FAI kan het herstel zes maanden tot een jaar duren, soms in combinatie met een verwijzing naar de orthopeed.

Wat kan ik zelf doen bij heuppijn?

Blijf bewegen, maar pas de belasting aan. Vermijd activiteiten die de pijn duidelijk verergeren, zoals lang traplopen of intensief hardlopen, maar blijf wel rustig wandelen, fietsen of zwemmen. Bij liggen op de aangedane zij kan een kussentje tussen de knieën helpen. Houden de klachten langer dan twee weken aan, maak dan een afspraak voor onderzoek.

Komt heuppijn altijd uit de heup?

Niet altijd. Pijn aan de buitenkant van de heup kan ook komen vanuit de lage rug of het SI-gewricht. Liespijn kan een uitstraling zijn van het heupgewricht zelf, maar ook van de lies-spieren of zelfs vanuit de buik. Tijdens het onderzoek bekijken we daarom altijd de hele keten van rug, bekken, heup en knie.

Kan ik blijven sporten met heupklachten?

Vaak wel, in aangepaste vorm. Hardlopen, sprinten en sporten met veel snelle draaibewegingen kunnen klachten verergeren bij heupartrose, FAI of een labrumletsel. Fietsen, zwemmen en gerichte krachttraining zijn meestal goed mogelijk en zelfs aanbevolen. Tijdens het onderzoek kunnen we aangeven welke belasting op dit moment veilig en nuttig is.