Nekklachten

Geschreven door Daan Lansdorp, fysiotherapeut en eigenaar van FysioGrow.

Heb jij last van je nek bij het draaien van je hoofd, na een lange dag achter het beeldscherm of bij het opstaan in de ochtend? Beperkt het je in werk, sport of bij het uitvoeren van dingen die je het liefste doet? Stel je voor dat je weer kunt bewegen zonder steeds te denken aan je nek.

Ik wil graag vertellen waar nekpijn vandaan kan komen en wat je er aan kunt doen. Lees verder om meer te weten te komen!

Symptomen van nekpijn

Nekklachten kunnen zich op verschillende manieren laten zien. Hierover lees je straks meer. Naast de pijn zelf kun je last hebben van deze symptomen:

• Stijfheid in de nek, vooral ’s ochtends of na lang zitten
• Beperking in het draaien van je hoofd of het kijken omhoog
• Uitstralende pijn naar schouder, arm of hand
• Tintelingen of een doof gevoel in een arm of vinger
• Hoofdpijn die vanuit de nek omhoog trekt naar het achterhoofd of de slapen
• Krachtsverlies in een arm of een onhandige hand
• Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
• Spanning of een knellend gevoel rondom de schouders

Oorzaken van nekpijn

Nekpijn kan verschillende oorzaken hebben. Denk hierbij aan een acute verkeerde beweging, langdurig beeldschermwerk, een verkeerde slaaphouding, een whiplash uit het verleden, of slijtage van de nekwervels. Deze oorzaken geven allemaal een pijnsignaal door aan het centraal zenuwstelsel.

Als het zenuwstelsel een probleem of schade aan het lichaam denkt te zien, zal het proberen het probleem niet groter te laten worden. Dit doet het door het geven van een pijnsignaal. Dit pijnsignaal heeft dus eigenlijk een hele goede reden!

In plaats van het signaal ‘plat te spuiten’ met een pijnstiller, kunnen we ook opzoek gaan naar de oorzaak van het probleem. Als je dit namelijk aanpakt heb je een goede kans dat de pijn permanent verdwijnt. Zonder dat je afhankelijk hoeft te worden van pijnmedicatie.

De meest voorkomende structurele oorzaken waar nekpijn vandaan kan komen:

• Cervicale hernia. Een uitstulping van een tussenwervelschijf in de nek die druk geeft op een zenuw, vaak met uitstralende pijn naar arm of hand.
• Whiplash-trauma. Na een kop-staart-aanrijding of een val kan de nek lange tijd overgevoelig en pijnlijk blijven, ook als beeldvorming geen schade laat zien.
• Tekstnek en beeldschermhouding. Lang voorovergebogen kijken naar telefoon of laptop belast de nekwervels en de spieren tussen de schouderbladen continu.
• Triggerpoints in nek- en schouderspieren. Lokale verhardingen in spieren als de trapezius of levator scapulae kunnen pijn uitstralen naar het achterhoofd, oog of arm.
• Cervicogene hoofdpijn. Hoofdpijn die zijn oorsprong vindt in de bovenste nekwervels en zich uit als een trekkende pijn vanaf de nek naar voren.
• Facetgewricht-klachten in de nek. De kleine gewrichtjes tussen de nekwervels kunnen geïrriteerd raken, vaak na een verkeerde beweging of langdurige eenzijdige houding.
• Zwakke diepe nekspieren en houdingsspieren. Als de stabiliserende spieren rond de nek hun werk niet doen, vangen de oppervlakkige spieren de belasting op en raken overbelast.
• Cervicale artrose. Achteruitgang van de nekwervels of tussenwervelschijven. Komt boven de 50 vaak voor en hoeft niet altijd klachten te geven.

Er zijn nog meer mogelijke oorzaken, hier komen we achter tijdens het onderzoek. Bij meer algemene pijnklachten die je elders in het lichaam ervaart, lees je daar meer over.

Soms blijft de pijn bestaan, ook al lijkt de acute oorzaak door het lichaam genezen. Hier kunnen verschillende redenen voor bestaan. Zo kan het lichaam compensatie-strategieën hebben ontwikkeld, zodat je toch kunt blijven bewegen. Op de langere termijn kan dat compenseren juist voor overbelasting zorgen in andere delen van het lichaam, vaak in de schouder of de bovenrug. Na een nek-episode kunnen er ook spieren blijven aanspannen, ter bescherming. Dit beschermend aanspannen kan zelf voor stijfheid en pijn zorgen, ook als de oorspronkelijke oorzaak allang weg is. Doordat we hier tijdens het onderzoek achter komen, kunnen we dit goed behandelen.

Wanneer nekpijn chronisch wordt

Nekpijn die langer dan drie maanden duurt, gedraagt zich vaak anders dan acute nekpijn. Het zenuwstelsel kan in zo’n geval zelf het pijnsignaal blijven afgeven, ook als het oorspronkelijke probleem allang is hersteld. Dit fenomeen heet centrale sensitisatie: het pijn-systeem is gevoeliger geworden en reageert sterker op prikkels die normaal gesproken geen pijn zouden geven.

De nek is een gebied waar stress en emoties zich vrijwel altijd lichamelijk laten zien. Bij langdurige stress, opgekropte spanning, perfectionisme of pleasegedrag spannen de spieren rond de nek en schouders zich vaak continu aan. Dit is geen kwestie van “het zit tussen de oren”. Het gaat om een fysiologisch proces waarbij een overactief zenuwstelsel via spierspanning, verminderde doorbloeding en hormonale prikkels écht pijn produceert. Dit principe staat bekend als het biopsychosociale model en wordt door het KNGF ondersteund.

De Mind-Body Syndroom-theorie, oorspronkelijk uitgewerkt door dr. John Sarno, beschrijft dit mechanisme uitvoerig. Chronische nekpijn en spanningshoofdpijn zijn hier klassieke voorbeelden van. Onderzoek laat zien dat veel mensen met heftige chronische nekpijn op MRI nauwelijks structurele afwijkingen hebben. Omgekeerd hebben veel mensen met duidelijke “afwijkingen” zoals milde slijtage of bulging discs in de nek helemaal geen klachten (zoals beschreven in een systematische literatuurstudie van Brinjikji et al., 2015). De pijn is dus niet altijd te verklaren vanuit het beeld in de scan.

Voor mensen die in dit profiel passen, hebben wij een specifiek 6-weken coachprogramma in ontwikkeling: De Pijncode. Dit programma werkt niet aan het lichaam, maar aan de relatie tussen emoties en pijn, en aan het kalmeren van het overactieve zenuwstelsel. Tijdens een onderzoek bij FysioGrow kijken we niet alleen naar het mechanisch beeld, maar ook of dit profiel bij jouw klachten speelt. In dat geval bespreken we samen welke route het beste bij je past.

Behandeling van nekpijn

Nadat we erachter zijn gekomen wat de oorzaken van jouw klachten zijn, stellen we een behandelplan op. Soms is dat een fysiotherapeutisch traject, soms een coach-route, en soms een combinatie van beide.

Bij een fysiotherapeutisch traject proberen we eerst al het spierweefsel, bindweefsel en de gewrichten los van elkaar weer goed te laten functioneren. Soms zit er nog een te hoge spanning in de nek- en schouderspieren, en moet dit eerst worden behandeld. Dit doen we op de behandelbank. Nadat het weefsel behandeld is, kan er direct meer kracht worden geleverd en neemt de beweeglijkheid van het hoofd toe.

Daarna leren we het lichaam weer om alle weefsels goed te laten samenwerken. Op de juiste momenten moeten alle onderdelen hun werk doen zoals het hoort. Bijvoorbeeld: bij elke keer dat je vooroverbuigt om naar je telefoon te kijken, zou de last van je hoofd opgevangen moeten worden door de diepe nekspieren en een goede positie van je bovenrug. Als die diepe spieren slecht aansturen en je bovenrug krom blijft staan, krijgt de bovenste nek de hele belasting. Dat is per blik op je telefoon onschuldig, maar over honderd keer per dag wordt het een continue overbelasting. De pijn voel je hoog in de nek, terwijl de oorzaak lager in de keten zit.

Doordat we tijdens het oefenprogramma het lichaam weer leren om kracht en houding eerlijk te verdelen door de hele bovenrug en nek, pakken we de oorzaak van de klachten aan!

Het aantal behandelingen is afhankelijk van de klacht. Bij overbelastings- en houdingsklachten kan er vaak snel resultaat worden behaald. Bij een whiplash of een cervicale hernia duurt het herstel langer, omdat het natuurlijke genezingsproces hierbij meer tijd vraagt. En bij een chronisch beeld waarbij stress en het zenuwstelsel een grote rol spelen, kan een coach-traject als De Pijncode juist sneller resultaat geven dan blijven oefenen op het lichaam.

Wil jij van je pijn af? Een goed onderzoek laten doen waar je klachten vandaan komen? Weer beter, langer en soepeler kunnen bewegen? Maak dan nu een afspraak en kom eens langs bij FysioGrow in Rijswijk of Den Haag! Als je eerst nog meer informatie wilt, klik dan op het Whatsapp icoontje. Dan beantwoord ik ze graag voor je.

Veelgestelde vragen over nekpijn

Wanneer moet ik met nekpijn naar de fysiotherapeut?

Bij nekpijn die na een week niet afneemt, bij telkens terugkerende klachten, of bij uitstralende pijn naar arm of hand, tintelingen of krachtsverlies. Ook als je nekpijn gepaard gaat met regelmatige hoofdpijn of als je werk eronder lijdt is een afspraak verstandig. Bij plotselinge zware nekpijn na een trauma, of nekpijn met koorts en algemene malaise, ga je direct naar de huisarts.

Hoe lang duurt acute nekpijn normaal?

Bij veruit de meeste mensen verbeteren acute nekklachten binnen zes weken duidelijk. Wat in die periode helpt is in beweging blijven, houdingen afwisselen en de pijn niet vermijden. Verergert de pijn na een week, of houdt deze langer dan zes weken aan, dan is fysiotherapie verstandig om compensatiepatronen te voorkomen.

Wat is het verschil tussen acute en chronische nekpijn?

Acute nekpijn ontstaat plotseling na een specifieke aanleiding zoals een verkeerde beweging, slaaphouding of overbelasting, en herstelt meestal vanzelf. Chronische nekpijn duurt langer dan drie maanden en wordt vaak in stand gehouden door een combinatie van factoren: een gevoeliger zenuwstelsel, compensatiepatronen, stress en houdingsbelasting. De aanpak is daardoor anders.

Helpt fysiotherapie bij een whiplash?

Ja. Bij een whiplash speelt naast eventueel weefselletsel ook het overgevoelig geworden zenuwstelsel een grote rol. Fysiotherapie helpt om geleidelijk weer beweging op te bouwen, beschermend aanspannen los te laten en het vertrouwen in de nek te herstellen. Bij langdurige klachten kan een coach-route als De Pijncode aanvullend zijn.

Veroorzaakt mijn telefoon nekklachten?

Niet de telefoon zelf, maar wel de houding waarin je hem gebruikt. Lang voorovergebogen kijken naar een scherm belast de nekwervels en de spieren tussen de schouderbladen continu. Honderden keren per dag een kleine belasting wordt op termijn een grote overbelasting. Houding afwisselen, scherm op ooghoogte en de diepe nekspieren trainen helpen.

Wat kan ik zelf doen tegen nekpijn?

Blijf in beweging en vermijd het volledig stilhouden van je nek. Wissel houdingen af, zorg voor een goede beeldscherm-opstelling en doe regelmatig kort schouder- en nekoefeningen tijdens werk. Een warmtepleister of warm bad kan spierspanning verlichten. Bij stress als achterliggende factor helpen ontspanningsoefeningen en goed slapen mee aan herstel.