Pijn Aan Het Stuitje

Geschreven door Daan Lansdorp, fysiotherapeut en eigenaar van FysioGrow. Specialist in de behandeling van stuitpijn met EMCC en NIMOC.

Heb jij vaak pijn aan je stuitje? Bijvoorbeeld met zitten of bij het doen van buikspieroefeningen? Wist je dat de kans groot is dat je stuit scheef staat, met alle pijnlijke gevolgen van dien? En nog belangrijker: wist je dat dit probleem vrij eenvoudig, zonder operatie of andere interne ingreep weer recht te zetten is?

Bij FysioGrow in Rijswijk en Den Haag behandel ik dagelijks mensen met stuitpijn (coccygodynie). Op deze pagina vertel ik je hoe ik je stuitje weer recht kan zetten met de EMCC- en NIMOC-techniek. Ook geef ik uitleg over waar stuitpijn vandaan komt en wat de behandelopties zijn.

Wat is stuitpijn?

Stuitpijn is een klacht die enorme invloed kan hebben op de kwaliteit van leven. Gelukkig valt deze klacht tegenwoordig steeds vaker goed te behandelen. Op deze pagina vertel ik je meer over de symptomen, oorzaken en gevolgen van stuitpijn, en over de behandelingen die ik uitvoer om deze klachten te verbeteren. Ik probeer hierbij niet te veel met wetenschappelijke termen te strooien, omdat ik het graag voor alle lezers toegankelijk wil houden. Via de bronvermelding onderaan deze pagina kun je de aanvullende wetenschappelijke artikelen doornemen als je dat wilt.

Symptomen van stuitpijn

Stuitpijn (coccygodynie) uit zich op verschillende manieren. De pijn voel je vooral rondom het stuitbeen, onderaan je wervelkolom. Veelvoorkomende symptomen zijn:

• Pijn rondom het stuitbeen, vooral tijdens langdurig zitten
• Toenemende pijn bij opstaan uit een stoel of bank
• Gevoeligheid bij aanraking van het stuitje
• Pijn tijdens hardlopen, fietsen, roeien of paardrijden
• Pijn tijdens vrijen of bij stoelgang
• Uitstralende pijn naar onderrug, bekken of bilspieren
• Het gevoel dat er een knoop of pijnpunt op de stuit zit
• Pijn die verergert bij voorover buigen of bij buikspieroefeningen

Als je deze klachten herkent en ze houden langer dan een paar weken aan, is het verstandig om een fysiotherapeut te raadplegen. Maak direct een afspraak of bekijk onze overige pijnklachten. Hoe eerder we erbij zijn, hoe groter de kans op blijvend herstel.

Oorzaken van stuitpijn

Er zijn diverse oorzaken voor pijn aan het stuitje. De meest voorkomende oorzaak is een abnormale stand of beweeglijkheid van het stuitbeen, ook wel het coccyx genoemd. Vaak ontstaat dit na een val of ongeluk, of na een bevalling. De stand van het stuitje komt hierdoor in het merendeel van de gevallen naar links te staan. Er bestaan verschillende theorieën over waarom het stuitje naar links komt te staan, maar echt duidelijk is dit nog steeds niet.

Ook kan het stuitje na een val naar binnen toe buigen. Dit wordt ook wel een ‘hooked coccyx’ genoemd. Vaak komt een combinatie voor van een linksstand, een hooked coccyx, gecombineerd met een draaiing naar rechts.

Andere oorzaken van pijn aan het stuitje zijn een chronische overbelasting of druk op het stuitje. Dit kan ontstaan door langdurig onderuit gezakt zitten, fietsen, roeien of paardrijden. Ook obesitas kan een te heftige druk op het stuitje geven, waardoor klachten kunnen ontstaan of verergeren.

Daarnaast zijn er nog oorzaken zoals achteruitgang van het kraakbeen in het gewricht met het sacrum of heiligbeen (het sacrococcygeaal gewricht), ganglions, tumoren en gewrichtsontstekingen. Deze oorzaken vormen een minderheid en zijn ook niet goed met manuele technieken te behandelen. Daarom laat ik ze op deze pagina buiten beschouwing.

Gevolgen van stuitpijn

De gevolgen van pijn aan het stuitje kunnen een flinke invloed op de gezondheid en kwaliteit van leven hebben. De voornaamste houding waarbij de klachten optreden is tijdens het zitten.

Het lichaam ziet de scheve stand van het stuitje als een probleem. Door de scheefstand komt er veel spanning op het omliggende weefsel te staan, op de spieren, banden en overig bindweefsel. De spanning loopt nog extra op als het stuitje tijdens het zitten tegen het zitvlak van de stoel of bank drukt. De omliggende zenuwen sturen een alarmsignaal naar het pijncentrum in de hersenen, wat voor enorme pijn kan zorgen.

Omdat de scheefstand vaak niet vanzelf verdwijnt, kan dit voor langdurige prikkeling zorgen. De klachten worden dan chronisch en het lichaam raakt soms nog overgevoeliger voor aanraking van het weefsel rondom het stuitje. Het lijkt op een vicieuze cirkel die blijft versterken zo lang het stuitje in de afwijkende stand blijft staan. Ook kan er pijn optreden tijdens vrijen, opstaan uit een stoel of tijdens sportactiviteiten.

Behandeling van stuitpijn

Pijn aan het stuitje kan op een aantal manieren behandeld worden. Er bestaat nog geen richtlijn voor stuitpijn die wordt gebruikt door fysiotherapeuten, manueel therapeuten of bekkenbodemtherapeuten. Wel is er de afgelopen jaren steeds meer wetenschappelijk bewijs verzameld om tot een effectieve behandeling van stuitpijn te komen.

Grofweg zijn er twee soorten behandelingen: conservatief of operatief.

Conservatief betekent dat er niet wordt geopereerd, maar op andere manieren aan een verbetering van de klachten wordt gewerkt. De meest toegepaste behandelingen tegen stuitpijn zijn:

• Externe Manuele Coccyx Correctie (EMCC)
• Non Invasive Mobilisation of the Os Coccyx (NIMOC)
• Interne correctie
• Oefentherapie of bekkenbodemfysiotherapie
• Shockwave
• Hulpmiddelen zoals een ringkussen
• Pijnmedicatie of injecties

Operatief betekent dat er een zogenoemde coccygectomie wordt uitgevoerd. Hierbij wordt het stuitbeen chirurgisch verwijderd. Dit is een zeer ingrijpende operatie met een pijnlijk traject. Er kunnen ook complicaties bij optreden. In de praktijk is opereren dus alleen een optie als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput.

Bij FysioGrow behandel ik cliënten met stuitpijn volgens de EMCC- en/of NIMOC-methode. Deze methode heeft vaak een heel goede uitwerking op cliënten met stuitpijn.