Klachten
Posted in

Stuitpijn

Posted in

Heb jij vaak pijn aan je stuitje? Bijvoorbeeld met zitten of bij het doen van buikspieroefeningen? Wist je dat de kans groot is dat je stuit scheef staat, met alle pijnlijke gevolgen van dien? En nog belangrijker: wist je dat dit probleem mogelijk vrij eenvoudig, zonder operatie of ander interne ingreep weer recht te zetten is? Vrijwel zonder pijn? In dit blog vertel ik je hoe ik je stuitje weer recht kan zetten. Ook geef ik wat meer uitleg over waar stuitpijn vandaan komt en wat de behandelopties zijn.

Stuitpijn (coccygodynie)

Stuitpijn is een klacht die enorme invloed kan hebben op de kwaliteit van leven van mensen. Gelukkig valt deze klacht tegenwoordig steeds vaker goed te behandelen. In dit blog wil ik je graag meer vertellen over de oorzaken en gevolgen van stuitpijn. En over de behandelingen die ik uitvoer om deze klachten te verbeteren. Ik zal hierbij niet te veel strooien met wetenschappelijke termen, omdat ik het graag voor alle lezers toegankelijk wil houden. Via de bronvermelding onderaan het blog kun je de aanvullende wetenschappelijke artikelen eens doornemen als je wilt!

Oorzaken van stuitpijn 

Er zijn diverse oorzaken voor pijn aan het stuitje. De meest voorkomende oorzaak is een abnormale stand of beweeglijkheid van het stuitbeen, ook wel het coccyx genoemd. Vaak ontstaat dit na een val/ongeluk of na een bevalling. De stand van het stuitje komt hierdoor in het merendeel van de gevallen naar links te staan. Er bestaan verschillende theorieën over waarom het stuitje naar links komt te staan, maar echt duidelijk is dit nog steeds niet.

Ook kan het stuitje na een val naar binnen toe buigen. Dit wordt ook wel een ‘hooked coccyx’ genoemd. Vaak komt een combinatie voor van een linksstand, een hooked coccyx, gecombineerd met een draaiing naar rechts.

Het stuitje heeft vaak een afwijking naar links
Een hooked coccyx kan voor veel klachten zorgen

Andere oorzaken van pijn aan het stuitje zijn een chronische overbelasting/druk op het stuitje. Dit kan ontstaan door langdurig onderuit gezakt zitten, fietsen, roeien, paardrijden etc. Maar ook obesitas kan een te heftige druk op het stuitje geven Daardoor kunnen ook klachten ontstaan of verergeren. 

Daarnaast zijn er nog oorzaken zoals achteruitgang van het kraakbeen in het gewricht met het sacrum/heiligbeen (het sacrococcygeaal gewricht), ganglions, tumoren, gewrichtsontstekingen etc. Deze oorzaken vormen een minderheid en zijn ook niet goed met manuele technieken te behandelen. Daarom laat ik ze hier buiten beschouwing.

Gevolgen van stuitpijn

De gevolgen van pijn aan het stuitje kunnen een flinke invloed op de gezondheid en kwaliteit van leven van patiënten hebben. De voornaamste houding waarbij de klachten optreden is tijdens het zitten. 

Het lichaam ziet de scheve stand van het stuitje als een probleem. Door de scheefstand komt er veel spanning op het omliggende weefsel te staan. Bijvoorbeeld op de spieren, banden en overig bindweefsel. De spanning loopt nog extra op als door het zitten het stuitje tegen het zitvlak van de stoel/zitting/bank drukt. De omliggende zenuwen sturen een alarmsignaal naar het pijncentrum in de hersenen, wat voor enorme pijn kan zorgen.

Omdat de scheefstand vaak niet vanzelf verdwijnt, kan dit voor langdurige prikkeling zorgen. De klachten worden dan chronisch en het lichaam raakt soms nog overgevoeliger voor aanraking van het weefsel rondom het stuitje. Het lijkt op een vicieuze cirkel die blijft versterken zo lang het stuitje in de afwijkende stand blijft staan. Ook kan er pijn optreden tijdens het vrijen, opstaan uit een stoel of tijdens sportactiviteiten.

Behandeling van stuitpijn

Pijn aan het stuitje kan op een aantal manieren behandeld worden. Er bestaat nog geen richtlijn voor stuitpijn die wordt gebruikt door fysiotherapeuten, manueel therapeuten of bekkenbodemtherapeuten. Wel is er de afgelopen jaren steeds meer wetenschappelijk bewijs verzameld om tot een effectieve behandeling van stuitpijn te komen.

Grofweg zijn er 2 soorten behandelingen; conservatief of operatief. 


Conservatief betekent dat er niet wordt geopereerd, maar er op andere manieren aan een verbetering van de klachten wordt gewerkt. De meest toegepaste behandelingen tegen stuitpijn zijn;

  • Externe Manuele Coccyx Correctie (EMCC)
  • Interne correctie
  • Oefentherapie/bekkenbodemfysiotherapie
  • Shockwave
  • Hulpmiddelen zoals een ringkussen
  • Pijnmedicatie/injecties

Operatief betekent een dat er een zogenoemde coccygectomie wordt uitgevoerd. Hierbij wordt het stuitbeen chirurgisch verwijderd. Dit is een een zeer ingrijpende operatie met een pijnlijk traject. Er  kunnen ook complicaties bij optreden. In de praktijk is opereren dus alleen een optie als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput. 

Bij FysioGrow behandel ik cliënten met stuitpijn volgens de EMCC methode. Deze methode heeft een goede uitwerking op veel cliënten met stuitpijn. 

De externe manuele coccyx correctie wordt door een fysiotherapeut uitgevoerd op de behandelbank

Externe Manuele Coccyx Correctie (EMCC)

Met deze techniek zet ik het stuitje weer recht via een eenvoudige manuele beweging. Eerst onderzoek ik in welke positie het stuitje precies staat. Dit doe ik door te voelen hoe het uiteinde van het stuitje staat. Daarna test ik aan welke zijde(n) de pijn optreedt door zachtjes te drukken op en rond het stuitje. Ook kijk ik welke spieren, banden en gewrichten in de omgeving van het stuitje onder spanning staan en dus behandeling nodig hebben.

Na de analyse van het stuitje ga ik over op de correctie. Hierbij gaat de cliënt op de rand van de bank zitten en plaats ik het stuitje tussen mijn vingers. Daarna wordt het bovenlichaam in een aantal posities gebracht en op een bepaalde manier bewogen. Doordat het stuitje gefixeerd staat tussen de vingers kunnen we het naar de goede plaats terugbewegen. 

Als het stuitje weer recht staat, behandel ik de omliggende spieren, banden en gewrichten. Deze hebben vaak lang onder spanning gestaan. Het lichaam moet weer leren om ze te laten ontspannen. Hiervoor gebruik ik een aantal manuele technieken en ontspanningsoefeningen. We programmeren hiermee het zenuwstelsel opnieuw om te wennen aan de nieuwe situatie.

De techniek is relatief pijnloos, en veel minder ingrijpend dan een interne correctie, waarbij via de anus het stuitje wordt gemobiliseerd. Dit is in de praktijk dus helemaal niet nodig om goede resultaten te krijgen voor de verlichting van stuitpijn.

De opleiding voor deze techniek heb ik gevolgd bij Rost Therapy van Cecile Rost. Zij geldt als een autoriteit op het gebied van bekkenbodemfysiotherapie en de behandeling van stuitklachten. De technieken verdienen wat mij betreft veel meer aandacht omdat ik in de praktijk zie hoeveel verlichting ze voor mijn cliënten  opleveren.

Heb je zelf stuitklachten of ken je iemand met pijn aan het stuitje? Neem contact op via https://fysiogrow.nl/afspraak-maken om te bespreken wat ik voor jou kan betekenen! 

R.A. Stupers (2015). Effect of Manual External Ox Coccygis Correction and Exercise Therapy in Chronic Coccydynia. A Longitudinal Case Series Study. Upgrade Master Physical Therapy Avans. 

Scott KM, Fisher LW, Bernstein IH, Bradley MH. The Treatment of Chronic Coccydynia and Postcoccygectomy Pain With Pelvic Floor Physical Therapy. PM R 2017; 9:367. 

Lirette LS, Chaiban G, Tolba R, Eissa H. Coccydynia: an overview of the anatomy, etiology, and treatment of coccyx pain. Ochsner J 2014; 14:84. 

Maigne JY, Pigeau I, Aguer N, et al. Chronic coccydynia in adolescents. A series of 53 patients. Eur J Phys Rehabil Med 2011; 47:245. 

Fogel GR, Cunningham PY 3rd, Esses SI. Coccygodynia: evaluation and management. J Am Acad Orthop Surg 2004; 12:49. 

Balain B, Eisenstein SM, Alo GO, et al. Coccygectomy for coccydynia: case series and review of literature. Spine (Phila Pa 1976) 2006; 31:E414. 

Karadimas EJ, Trypsiannis G, Giannoudis PV. Surgical treatment of coccygodynia: an analytic review of the literature. Eur Spine J 2011; 20:698.

Join the conversation

NAAR BOVEN