Rugklachten

Geschreven door Daan Lansdorp, fysiotherapeut en eigenaar van FysioGrow.

Heb jij last van je rug bij dagelijkse bezigheden zoals bukken, opstaan uit de stoel of een hele dag werken? Beperkt het je in sport, werk of de dingen die je het liefste doet? Stel je voor dat je weer kunt bewegen zonder steeds te denken aan je rug.

Ik wil graag vertellen waar rugpijn vandaan kan komen en wat je er aan kunt doen. Lees verder om meer te weten te komen!

Symptomen van rugpijn

Rugklachten kunnen zich op verschillende manieren laten zien. Hierover lees je straks meer. Naast de pijn zelf kun je last hebben van deze symptomen:

• Stijfheid in de rug, vooral ’s ochtends of na lang zitten
• Uitstralende pijn richting bil, been of voet (zoals bij ischias)
• Tintelingen of een doof gevoel in het been
• Niet meer goed rechtop kunnen staan of niet vrij kunnen draaien
• Een blokkadegevoel bij bukken of bij overeind komen
• Krachtsverlies in een been

Pijn die juist meer onderin zit, in het stuit- of heiligbeengebied, lees je beter na op onze pagina over stuitpijn.

Oorzaken van rugpijn

Rugpijn kan verschillende oorzaken hebben. Denk hierbij aan een acute verkeerde beweging, langdurige overbelasting, een zwak functionerende romp, een hernia, of slijtage van de tussenwervelschijven. Deze oorzaken geven allemaal een pijnsignaal door aan het centraal zenuwstelsel.

Als het zenuwstelsel een probleem of schade aan het lichaam denkt te zien, zal het proberen het probleem niet groter te laten worden. Dit doet het door het geven van een pijnsignaal. Dit pijnsignaal heeft dus eigenlijk een hele goede reden!

In plaats van het signaal ‘plat te spuiten’ met een pijnstiller, kunnen we ook opzoek gaan naar de oorzaak van het probleem. Als je dit namelijk aanpakt heb je een goede kans dat de pijn permanent verdwijnt. Zonder dat je afhankelijk hoeft te worden van pijnmedicatie.

De meest voorkomende structurele oorzaken waar rugpijn vandaan kan komen:

• Hernia (HNP). Een uitstulping van een tussenwervelschijf die druk geeft op een zenuw. Vaak met uitstralende pijn naar het been.
• Facetgewricht-klachten. De kleine gewrichtjes aan de achterkant van de wervelkolom kunnen geïrriteerd raken, vaak na een verkeerde beweging of langdurig overstrekken.
• SI-gewricht of bekkeninstabiliteit. Het gewricht tussen het heiligbeen en het bekken kan minder goed functioneren, met pijn laag in de rug en bil als gevolg.
• Spit (lumbago). Een acute, hevige rugpijn met spierverkramping na een ogenschijnlijk kleine beweging.
• Triggerpoints en spierspanning. Een lokale verharding in een spier die pijn kan uitstralen naar andere delen van de rug of het been.
• Houdings- en werkplek-belasting. Veel zitten, een verkeerde beeldscherm-opstelling of veel tillen op een ongunstige manier zorgt op termijn voor overbelasting.
• Zwakke core en bilspieren. Als de stabiliserende spieren rond de wervelkolom hun werk niet doen, vangen de gewrichten en banden de belasting op.
• Artrose (spondylose). Achteruitgang van de tussenwervelschijven of facetgewrichten. Komt bij iedereen in meer of mindere mate voor en hoeft niet altijd klachten te geven.

Er zijn nog meer mogelijke oorzaken, hier komen we achter tijdens het onderzoek. Bij meer algemene pijnklachten die je elders in het lichaam ervaart, lees je daar meer over.

Soms blijft de pijn bestaan, ook al lijkt de acute oorzaak door het lichaam genezen. Hier kunnen verschillende redenen voor bestaan. Zo kan het lichaam compensatie-strategieën hebben ontwikkeld, zodat je toch kunt blijven bewegen. Op de langere termijn kan dat compenseren juist voor overbelasting zorgen in andere delen van het lichaam. Na een rug-episode kunnen er ook spieren blijven aanspannen, ter bescherming. Dit beschermend aanspannen kan zelf voor stijfheid en pijn zorgen, ook als de oorspronkelijke oorzaak allang weg is. Doordat we hier tijdens het onderzoek achter komen, kunnen we dit goed behandelen.

Wanneer rugpijn chronisch wordt

Rugpijn die langer dan drie maanden duurt, gedraagt zich vaak anders dan acute rugpijn. Het zenuwstelsel kan in zo’n geval zelf het pijnsignaal blijven afgeven, ook als het oorspronkelijke probleem allang is hersteld. Dit fenomeen heet centrale sensitisatie: het pijn-systeem is gevoeliger geworden en reageert sterker op prikkels die normaal gesproken geen pijn zouden geven.

Bij chronische rugpijn speelt vaak meer dan alleen de mechaniek van het lichaam. Langdurige stress, opgekropte spanning, onderdrukte emoties en persoonlijkheidskenmerken zoals perfectionisme, pleasegedrag of moeilijk grenzen aangeven, kunnen een belangrijke rol spelen in het in stand houden van de pijn. Dit is geen kwestie van “het zit tussen de oren”. Het gaat om een fysiologisch proces waarbij een overactief zenuwstelsel via spierspanning, verminderde doorbloeding en hormonale prikkels écht pijn produceert. Dit principe staat bekend als het biopsychosociale model en wordt door het KNGF ondersteund.

De Mind-Body Syndroom-theorie, oorspronkelijk uitgewerkt door dr. John Sarno, beschrijft dit mechanisme uitvoerig. Lage rugpijn is hier een klassiek voorbeeld van. Onderzoek laat zien dat veel mensen met heftige chronische rugpijn op MRI nauwelijks structurele afwijkingen hebben. Omgekeerd hebben veel mensen met duidelijke “afwijkingen” zoals bulging discs of milde hernias helemaal geen klachten (zoals beschreven in een systematische literatuurstudie van Brinjikji et al., 2015). De pijn is dus niet altijd te verklaren vanuit het beeld in de scan.

Voor mensen die in dit profiel passen, hebben wij een specifiek 6-weken coachprogramma in ontwikkeling: De Pijncode. Dit programma werkt niet aan het lichaam, maar aan de relatie tussen emoties en pijn, en aan het kalmeren van het overactieve zenuwstelsel. Tijdens een onderzoek bij FysioGrow kijken we niet alleen naar het mechanisch beeld, maar ook of dit profiel bij jouw klachten speelt. In dat geval bespreken we samen welke route het beste bij je past.

Behandeling van rugpijn

Nadat we erachter zijn gekomen wat de oorzaken van jouw klachten zijn, stellen we een behandelplan op. Soms is dat een fysiotherapeutisch traject, soms een coach-route, en soms een combinatie van beide.

Bij een fysiotherapeutisch traject proberen we eerst al het spierweefsel, bindweefsel en de gewrichten los van elkaar weer goed te laten functioneren. Soms zit er nog een te hoge spanning in het weefsel, en moet dit eerst worden behandeld. Dit doen we op de behandelbank. Nadat het weefsel behandeld is, kan er direct meer kracht worden geleverd en neemt de beweeglijkheid toe.

Daarna leren we het lichaam weer om alle weefsels goed te laten samenwerken. Op de juiste momenten moeten alle onderdelen hun werk doen zoals het hoort. Bijvoorbeeld: bij elke stap die je zet, moet de belasting via je voet, knie en heup geleidelijk worden opgevangen voordat het bij je rug komt. Als je bilspieren niet op het juiste moment aanspannen, krijgt de onderrug die schok wél te verwerken. Dat lijkt per stap onschuldig, maar over tienduizenden stappen per dag wordt het een continue overbelasting. De pijn voel je in de rug, terwijl de oorzaak hoger op zit in de keten.

Doordat we tijdens het oefenprogramma het lichaam weer leren om kracht eerlijk te verdelen door de hele keten, pakken we de oorzaak van de klachten aan!

Het aantal behandelingen is afhankelijk van de klacht. Bij overbelastings- en houdingsklachten kan er vaak snel resultaat worden behaald. Bij een hernia of een ernstige spierverrekking duurt het herstel langer, omdat het natuurlijke genezingsproces hierbij meer tijd vraagt. En bij een chronisch beeld waarbij het zenuwstelsel een grote rol speelt, kan een coach-traject als De Pijncode juist sneller resultaat geven dan blijven oefenen op het lichaam.

Wil jij van je pijn af? Een goed onderzoek laten doen waar je klachten vandaan komen? Weer beter, langer en soepeler kunnen bewegen? Maak dan nu een afspraak en kom eens langs bij FysioGrow in Rijswijk of Den Haag! Als je eerst nog meer informatie wilt, klik dan op het Whatsapp icoontje. Dan beantwoord ik ze graag voor je.

Veelgestelde vragen over rugpijn

Wanneer moet ik met rugpijn naar de fysiotherapeut?

Bij acute rugpijn die na drie tot vijf dagen niet verbetert, bij pijn die telkens terugkeert, of bij uitstralende pijn naar het been, tintelingen of krachtsverlies. Ook als je rugpijn je dagelijkse activiteiten of werk beperkt is een afspraak verstandig. Bij rode vlaggen zoals plotseling krachtsverlies in beide benen of incontinentie ga je direct naar de huisarts of spoedeisende hulp.

Hoe lang duurt het herstel van een hernia zonder operatie?

De meeste hernia-klachten herstellen binnen zes tot twaalf weken op natuurlijke wijze, mits je goed begeleid wordt in beweging en belasting. Fysiotherapie helpt om het herstel te ondersteunen, compensatie te voorkomen en de kracht in de keten weer op te bouwen. Bij veruit de meeste mensen is een operatie niet nodig.

Helpt fysiotherapie bij chronische rugpijn?

Ja, maar de aanpak is anders dan bij acute rugpijn. Bij chronische klachten ligt de focus minder op het lichaam zelf en meer op het kalmeren van het zenuwstelsel, het doorbreken van compensatiepatronen en bij MBS-profielen op de relatie tussen stress, emoties en pijn. Een coach-traject als De Pijncode kan in dat geval effectiever zijn dan blijven oefenen.

Is rugpijn altijd schadelijk?

Nee. Pijn is een signaal van het zenuwstelsel, geen directe meting van schade. Veel mensen met heftige rugpijn hebben op een MRI geen of nauwelijks afwijkingen, en omgekeerd hebben veel mensen zonder rugpijn wél zichtbare slijtage of bulging discs. Beweging is bij vrijwel alle vormen van rugpijn juist heilzaam, ook als het in het begin oncomfortabel voelt.

Wat kan ik zelf doen bij acute rugpijn?

Blijf in beweging. Lange tijd in bed liggen verergert de klachten meestal. Vermijd zware tilbewegingen, wissel houdingen af en doe rustige activiteiten zoals wandelen. Een warm bad of warmtepleister kan de spierspanning verlichten. Als de pijn na een paar dagen niet afneemt, maak dan een afspraak.

Hoeveel behandelingen heb ik nodig bij rugpijn?

Dat verschilt per situatie. Bij overbelasting of houdingsklachten zien we vaak na drie tot zes behandelingen al duidelijke verbetering. Bij een hernia, ernstige spierverrekking of chronische klachten loopt dit op tot tien of meer sessies. Tijdens het eerste onderzoek geven we een onderbouwde inschatting.